Skleroterapi Nedir ve Nasıl Yapılır?
Skleroterapi minimal invaziv anjiyolojik prosedür olup sklerozan ajan kimyasal irritan madde venöz veya lenfatik damar içine enjekte edilerek endotelyal hasar, inflamasyon, fibrozis ve damar obliterasyonu lümen tıkanması yoluyla varis ven, telenjektazi, hemoroid, lenfatik malformasyon tedavisinde kullanılan efektif, güvenli, ekonomik tedavi modalitesi olarak endikasyonlar kozmetik spider veins yüz-bacak ince kırmızı-mor damarlar, retikule r venler iki ila dört milimetre çaplı besleyici venler, semptomatik variköz venler şişmiş bacak, ağrı, kramp fonksiyonel sorun, hemoroid internal hemoroid sklerozan enjeksiyon, lenfanjioma lenfatik kist sklerozan ablasyon ve venöz malformasyon düşük akımlı vasküler lezyon geniş spektrumda endikasyonları kapsamaktadır. Avantajları office prosedür klinik ortam, genel anestezi gerekmez lokal anestezi, hızlı iyileşme günlük aktivite aynı gün, tekrar edilebilir çoklu seanslar güvenli, maliyet etkin cerrahi alternatifi ekonomik ve minimal skar kozmetik üstünlük içermektedir.
Venöz Anatomi ve Sklerozan Ajanlar
Alt ekstremite venöz sistem yüzeyel venler büyük safen ven GSV medial, küçük safen ven SSV posterior, derin venler femoral, popliteal, tibial ana drenaj, perforatör venler Cockett, Boyd yüzeyel-derin bağlantı, retiküler venler iki ila dört milimetre çaplı besleyici, telenjektazi bir milimetre altı kapiller genişlemesi ve valvler tek yönlü akış reflü önleme içerir. Varis patofiyolojisi valv yetersizliği valv disfonksiyonu geri akış reflü, venöz hipertansiyon artan basınç statik dilatatiyon, damar duvar zayıflığı kollajen-elastin kaybı, genetik predispozisyon ailesel yatkınlık yüzde altmış-seksen, risk faktörleri gebelik, obezite, uzun ayakta durma, yaş, cinsiyet kadın yüksek risk ve klinik semptomlar ağır bacak, şişme, kramp, kaşıntı, kozmetik endişe içerir. Sklerozan ajan kategorileri deterjant polidokanol POL, sodyum tetradecyl sülfat STS endotel hasarı protein denatürasyonu, osmotik hipertonik salin gliserin endotel dehidrasyonu, kimyasal kromat gliserin, poliiyodine endotel korozyon ve köpük skleroterapi gas köpük hava-CO2-O2 artmış kontakt zamanı daha etkili içerir.
Polidokanol POL en yaygın Aethoxysklerol yüzde nokta beş ila üç konsantrasyon telenjektazi-varis, avantajlar ağrısız enjeksiyon lokal anestezi yok, düşük alerjik reaksiyon, onaylı FDA onaylı ABD, dezavantajlar nekroz riski ekstravazasyonda, hiperpigmentasyon geçici ve uygulama sıvı form telenjektazi, köpük form büyük varis içerir. Sodyum tetradecyl sülfat STS güçlü Sotradecol yüzde nokta bir ila üç, avantajlar etkili büyük dama rlar, hızlı etki, dezavantajlar ağrılı enjeksiyon, yüksek nekroz riski, alerji potansiyeli ve doz küçük damarlar nokta iki ila nokta beş mililitre, büyük damarlar bir ila üç mililitre içerir. Hipertonik salin yüzde yirmi üç solusyon, avantajlar ucuz, alerjik reaksiyon yok, dezavantajlar çok ağrılı, pigmentasyon yüksek, nekroz riski ve kullanım eskiden yaygın artık azaldı POL-STS tercih içerir. Köpük skleroterapi Tessari tekniği üç yönlü musluk iki enjektör bir adet sklerozan bir adet hava dört kat hava-bir kat sklerozan on ila yirmi kez geri-ileri mikro köpük, avantajlar daha etkili büyük damarlar, az volüm gerekir, görüntüleme ultrasound rehberli, dezavantajlar migren aura geçici görme bozukluğu yüzde bir, VTE riski çok nadir, gaz embolisi teorik risk pratikte minimal ve endikasyon varis ven CEAP C2-C4 köpük tercih içerir.
Prosedür Tekniği ve Uygulama
Preoperatif değerlendirme öykü venöz semptomlar, önceki tedaviler, tıbbi geçmiş tromboz, emboli, kalp hastalığı, fizik muayene ayakta muayene varis görünür olur, Trendelenburg testi safen valv yetmezliği, Perthes testi derin ven açıklığı, deri değişiklikleri pigmentasyon, egzama, ülser, duplex ultrasonografi Doppler venöz mapping safen reflü, perforatör yetmezliği, derin ven açıklığı, fotoğraf dokümantasyon öncesi-sonrası karşılaştırma ve informed consent riskler, alternatifler, beklentiler içerir. Kontrendikasyonlar mutlak akut derin ven trombozu DVT, immobilite yatak bağımlı, bilinen alerji sklerozan ajan, gebelik-emzirme güvenlik belirsiz, akut enfeksiyon selülit bacakta, ciddi periferik arter hastalığı PAD ABI nokta altıdan az ve rölatif obezite morbid BMI kırkın üzeri zorlu enjeksiyon, astım ağır kontrolsüz, migren aura geçmişi köpük dikkat, hiperkoagülopati trombofili artmış DVT riski içerir. Hasta hazırlığı antikoagülan ayarlama aspirin devam, warfarin-DOAC kesilir üç ila yedi gün öncesi, giysi bol pantolon kolay erişim, temizlik bacak temiz hijyen ve hidrasy on iyi hidrate damar görünürlüğü içerir.
Prosedür adımları pozisyonlama ayakta işaretleme varisler görünür, yatar pozisyon enjeksiyon venöz dolgunluk azalır, antisepsi cilt temizliği alkol-klorheksidin, damar belirleme görsel-palpasyon, ultrasound rehberli büyük-derin damarlar transilluminasyon veinlite cihazı küçük damarlar içerir. Enjeksiyon tekniği iğne seçimi otuz ila otuz iki gauge ince telenjektazi, yirmi beş ila yirmi yedi gauge retikule r-küçük varis, damar girişi hafif açı on ila on beş derece yavaş giriş, aspirasyon kan geri çekme intraluminal konfirmasyon, enjeksiyon yavaş enjeksiyon nokta iki ila bir mililitre nokta on ila nokta yirmi mililitre/saniye, kompresyon hemen enjeksiyon sonrası parmak basısı damar boşaltma, birden fazla enjeksiyon distal proksimale birçok nokta tek seansta, süre on beş ila kırk beş dakika damar sayısına göre ve maksimum doz POL on miligram/kilogram, STS beş miligram/kilogram toksisite önleme içerir. Post prosedür yönetim kompresyon çorap hemen giydirme yirmi ila otuz mmHg sınıf II, yürüyüş on ila onbeş dakika hemen sonra staz önleme, aktivite kısıtlaması egzersiz-ağır kaldırma yok iki gün, soğuk duş sıcak su yok yirmidört saat, güneş koruması SPF elli altı hafta pigmentasyon önleme ve kontrol randevusu iki ila dört hafta sonra yanıt değerlendirme içerir.
Sonuçlar, Komplikasyonlar ve Alternatifler
Beklenen sonuçlar telenjektazi iyileşme yüzde altmış ila seksen tek seans, yüzde doksan ila doksan beş üç seans sonra, retikule r venler yüzde elli ila yetmiş tek seans, yüzde yetmiş beş ila seksen beş çoklu seans, küçük varis yüzde altmış ila yetmiş beş köpük skleroterapi, büyük varis yüzde elli ila altmış kombinasyon tedavi gerekebilir ve tam kayıp nadir rezidüel damarlar kalabilir içerir. Zamanlama rezolüsyon telenjektazi üç ila altı hafta kaybolur, retikule r venler dört ila sekiz hafta, küçük varis iki ila üç ay, büyük varis üç ila altı ay, tekrar seanslar dört ila altı hafta arası yeni enjeksiyonlar, total seans sayısı bir ila beş ortalama üç seans ve idame tedavi yılda bir-iki seans yeni varis önleme içerir. Sık komplikasyonlar hiperpigmentasyon hemosiderin birikimi yüzde on ila otuz altı ay içinde kaybolur çoğu, matting telenjektatik matting kırmızı damar ağı enjeksiyon çevresinde yüzde beş ila onbeş geçici, ekimoz morluk üç ila on gün kaybolur, ağrı-yanma enjeksiyon sırasında özellikle hipertonik salin, şişme geçici ödem birkaç gün, superfisyal tromboflebit inflamasyon palpable kord iki ila üç hafta NSAID, trapped blood pıhtı skleroze damarda iki ila üç hafta drainage ekstraksiyon ve ülserasyon nadiren yüzeyel yara yavaş iyileşme içerir.
Nadir ciddi komplikasyonlar derin ven trombozu DVT binden birden az mobilizasyon-kompresyon, pulmoner emboli PE çok nadir DVT gelişirse risk, nörolojik olay geçici iskemik atak TIA, inme yüz binde bir köpük serebral embolisi, görme bozuklukları skotom, bulanık görme geçici köpük foramen ovale paradoks embolisi, alerjik reaksiyon anafilaksi on binde bir acil tedavi epinefrin, cilt nekrozu ekstravazasyon yanlış enjeksiyon doku içi hiyaluronidaz tedavisi ve vazovagal senkop bayılma prosedür sırasında nadiren içerir. Başarısızlık nedenleri yetersiz kompresyon çorap kullanmama rekanalizasyon, yüksek venöz basınç altta yatan safen reflü tedavilmemiş, büyük besleyici ven kaçırılmış skleroze olmamış devam besleme, teknik hatalar ekstravazasyon, yetersiz doz, hasta faktörleri obezite, gebelik, hormonal değişiklikler yeni varis oluşumu ve gerçekçi olmayan beklenti tam kayıp garanti yok içerir. Takip protokolü erken kontrol iki ila dört hafta yanıt değerlendirme, trapped blood drainage on ila on dört gün aspirasyon, duplex US üç ay büyük varis kapatma konfirmasyon, uzun vadeli yıllık değerlendirme nüks tarama, kompresyon süresi telenjektazi iki hafta, küçük varis dört hafta, büyük varis altı hafta ve fotoğraf serileri üç ila altı ay ara objektif dokümantasyon içerir.
Alternatif tedaviler endovenöz ablasyon EVLA laser veya RFA büyük safen ablasyonu yüzde doksan beş başarı, ambulatuvar flebektomi hook flebektomi büyük varisöz venler kozmetik, kompresyon tedavisi konservatif 020-30 mmHg çorap semptom kontrolü cerrahi olmayan, cerrahi ligation-stripping geleneksel safen ven çıkarma artık az tercih invaziv, medikal tedavi diosmin-hesperidin venotonik ajanlar semptom azaltma, yaşam tarzı modifikasyonu kilo kaybı, egzersiz, bacak elevasyonu önleyici ve kombine yaklaşımlar EVLA+skleroterapi safen ablasyon+dallar skleroze optimal sonuç içerir. Özel endikasyonlar hemoroid internal hemoroid grade I-II skleroterapi mukoza altı fenol-almond yağı, lenfanjioma kistik higroma OK-432 picibanil sklerozan enjeksiyon, venöz malformasyon düşük akımlı lezyon STS-etanol sklerozan, varikosel spermatik ven perkütanöz skleroterapi retrograd embolizasyon alternatifi ve hidrosel sklerozan enjeksiyon tetrasikl in-doksisiklin küçük hidrosel içerir.
Hasta seçimi ve beklentiler ideal adaylar küçük-orta varis CEAP C1-C3, telenjektazi-retikule r ven, kozmetik endişe fonksiyonel sorun, zayıf adaylar büyük varis tek başına CEAP C4-C6 ablasyon tercih, obezite morbid BMI kırkın üzeri, immobil hasta tromboz riski, gerçekçi olmayan beklenti tam kayıp garantisi yok ve başarı faktörleri erken müdahale küçük damarlar daha iyi, uyum kompresyon kullanımı kritik, yaşam tarzı değişikliği kilo-egzersiz, takip seansları gerektiğinde tekrar içerir. Maliyet ve erişilebilirlik kozmetik endikasyonda sigorta karşılaması yok genellikle cepten ödeme, semptomatik variköz ven medikal gereklilik sigorta karşılar, seans başı maliyet iki yüz ila bin dolar bölgeye göre, total maliyet üç ila beş seans bin ila beş bin dolar ve cerrahi karşılaştırma skleroterapi ucuz EVLA-cerrahi üç ila on bin dolar içerir. Gelecek yönelimler yeni sklerozan ajanlar varithena polidokanol mikroköpük FDA onaylı, görüntüleme teknolojisi optik koherens tomografi OCT gerçek zamanlı, robotik enjeksiyon otomatik sklerozan dağıtım, kombine modaliteler laser+skleroterapi sinerjistik ve kişiselleştirilmiş tedavi genetik risk skorlama optimal ajan seçimi içerir.